Is minder slapen echt zo erg?

Veel mensen slapen minder dan ze zouden willen. Soms door drukte, soms door piekeren of omdat je geen lekkere slaaphouding kunt vinden. Misschien vraag je jezelf af of dat eigenlijk een probleem is. Of kan je lichaam best tegen wat minder slaap?

Onderzoekers proberen al jaren beter te begrijpen wat slaap doet voor je gezondheid. In deze blog leggen we enkele bevindingen in begrijpelijke taal uit. 

Slaap is herstel

Tijdens je slaap komt je lichaam tot rust. Spieren herstellen, je brein verwerkt prikkels en je afweersysteem krijgt de kans om weer in balans te komen. Als je dit herstelmoment regelmatig mist, kan dat invloed hebben op hoe je je voelt.

Uit grote onderzoeken weten we dat mensen die structureel korter slapen vaker last hebben van klachten zoals vermoeidheid, pijn en andere gezondheidsproblemen (2). Dat betekent niet dat slaap de enige oorzaak is, maar het lijkt wel een belangrijke schakel.

Een belangrijke vraag is wat er in het lichaam gebeurt als iemand langere tijd minder slaapt. Om dat goed te kunnen onderzoeken, gebruikten wetenschappers een bijzondere aanpak. Ze keken naar identieke tweelingen (1). 

Identieke tweelingen hebben hetzelfde DNA. Daardoor kun je verschillen tussen hen minder snel verklaren door erfelijkheid, en beter kijken naar leefstijlfactoren, zoals slaap.

Het tweelingenonderzoek uitgelegd

In dit onderzoek werd gekeken naar identieke tweelingen waarbij de ene tweeling structureel korter sliep dan de andere. Het ging dus niet om één slechte nacht, maar om een blijvend verschil in slaapduur in het dagelijks leven.

De onderzoekers maten de slaap gedurende twee weken en namen daarna bloed af om te kijken wat er in het lichaam gebeurde (1).

Belangrijk om te weten is dat de studie mensen niet kunstmatig indeelde in vaste groepen met een bepaald aantal uren slaap. Het ging om natuurlijke verschillen die al langere tijd bestonden.

Wat kwam daaruit?

Bij de tweelingen die korter sliepen, zagen de onderzoekers veranderingen in de activiteit van genen die te maken hebben met het afweersysteem en met ontstekingsprocessen in het lichaam (1).

Dat betekent niet dat deze mensen ziek waren. Maar het laat wel zien dat minder slaap samenhangt met een lichaam dat actiever “aan” staat, ook op momenten waarop herstel juist belangrijk is.

Waarom is dat belangrijk?

Ontstekingsreacties zijn normaal en nodig. Ze helpen je lichaam bij herstel. Maar als deze processen langdurig actiever zijn dan nodig, worden ze in onderzoek vaker gezien bij klachten zoals chronische pijn, vermoeidheid, hart- en vaatziekten, diabetes en zelfs geassocieerd met vroegtijdige sterfte (2,3).

Veel grote studies laten zien dat mensen die langdurig kort slapen dit soort klachten vaker hebben dan mensen die gemiddeld zeven tot acht uur slapen (2). Het gaat hierbij om verbanden, niet om directe oorzaken.

Hoeveel slaap heb jij nodig?

Er bestaat geen perfect aantal uren dat voor iedereen geldt. Voor de meeste volwassenen lijkt ongeveer zeven tot negen uur slaap het beste voor herstel en gezondheid. In één studie heeft een panel van experts 300 artikelen bestudeerd om tot een generiek advies te komen. De conclusie: De officiële aanbeveling voor gezonde volwassenen (18-60 jaar) is om minimaal 7 uur per nacht te slapen op een regelmatige basis.

Wat kun jij hiermee?

Minimaal 7 uur is natuurlijk vrij algemeen. Het kan zijn dat jouw lijf beter reageert op 8 of zelfs 9 uur slaap. Daarom is het belangrijk om naast de duur ook te focussen op hoe uitgerust je wakker wordt en of je regelmatig vermoeid bent of lichamelijke klachten hebt. Merk je dat dit niet lekker loopt, dan is het zinvol om breder naar je slaap te kijken.

Op onze website kun je een slaaphygiëne-test doen. Die kijkt niet alleen naar slaapduur, maar ook naar factoren zoals stress, piekeren, schermgebruik, regelmaat en je slaaphouding. Uitleg over deze factoren lees je in deze blog. 

Tot slot

Minder slapen is niet meteen schadelijk. Maar onderzoek laat wel zien dat structureel te korte slaap samenhangt met veranderingen in het lichaam die herstel lastiger kunnen maken en op lange termijn samen kunnen gaan met allerlei chronische aandoeningen (1,2).

Het goede nieuws is dat slaap vaak iets is waar je stap voor stap invloed op kunt uitoefenen. Soms helpt meer rust of regelmaat. Soms helpt beter liggen en minder draaien in de nacht.

Heb je het gevoel dat jouw klachten mogelijk ook te maken hebben met hoe je slaapt of ligt, dan kun je starten met de slaaphygiëne test. En als je merkt dat je onrustig ligt of moeilijk een ontspannen houding vindt, kan ondersteuning zoals het Somnovio-lichaamskussen helpen om comfortabeler en rustiger te slapen.

Niet als snelle oplossing, maar als onderdeel van beter herstel.

Literatuur

(1) Mäkinen et al. Sleep duration and immune-related gene expression in identical twins. Sleep, 2017.
(2) Itani et al. Short sleep duration and health outcomes: a systematic review. Sleep Medicine Reviews, 2017.
(3) Irwin & Opp. Sleep health and inflammation. Annual Review of Psychology, 2017.
(4) Watson et al. Recommended amount of sleep for a healthy adult. Sleep, 2015.